Ongewild op je ouders lijken, met je blote billen op een naturistenterrein lopen, een nachtrust verstorend kwellig geestje en Duits moeten praten tijdens je vakantie. Dat gebeurt in deze bundel met veertig gedichten. Opvallend aspect is de gevarieerdheid. Naast de traditionele opbouw van poëzie in strofen zijn er veel varianten. Voor creatieve leerkrachten een uitgelezen mogelijkheid om met kinderen te dichten. De gekozen vorm bij de allergische reactie op een kat of het gedicht ‘zakkenwasser! krotenkoker! zwembadplasser! hakhoutstoker!’ zijn treffende voorbeelden. Van Leeuwen, meer dan 40 jaar schrijverschap en talloze bekroningen op de teller, heeft de gedichten in verschillende stijlen en met diverse materialen beeldend geïllustreerd. Voor ieders smaak is er wat: van een eenvoudig titelvers tot en met gedichten waarin humor, emotie, spitsvondigheid, verrassing of taalvirtuositeit rijkelijk aanwezig zijn. Onlangs verschenen bundels als ‘Poëzie hardop : 35 columns met 95 gedichten van 65 dichters' van Hans en Monique Hagen en ‘Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt’ van Edward van de Vendel zetten poëzie weer op de kaart. Ook deze bundel draagt daar aan bij. Vanaf ca. 9 t/m 11 jaar.

'Ja, zo is het ongeveer', zegt mijn zoon gniffelend en houdt het boek voor. Ik lees:

Je hebt ouders die van alles willen zeggen

die wat jij allang weet nog eens uit gaan leggen

of ze maken grapjes, meestal net te flauw

of dan krijg je dat gefoeter:

zit niet steeds op de computer

ga bewegen, want dat is zo goed voor jou.

Tuurlijk, dat is hoe kinderen over hun ouders denken. Dat wist ik ergens wel, maar was ik nu zelf zo'n zeur geworden?

Mijn zoon had zitten lezen in Joke van Leeuwen. In haar meest recente 'versjes', gebundeld in 'Hee daar mijn twee voeten'. Die werden geschreven voor kinderen vanaf een jaar of negen, maar iets oudere kinderen (mijn zoon is dertien) herkennen er ook van alles in. Net als volwassenen. In de 'Mislukte poging om iemand niet op z'n telefoontje te laten kijken', hoorde ik mijn eigen stem. In die opgewekt wanhopige poging om die aan een scherm gelijmde ogen weer eens de échte wereld in te laten kijken.

Joke van Leeuwen biedt van alles voor veel leeftijden. Kleine grapjes, maffe aardrijkskundefeitjes ('De Noordzee ligt in het westen'), een kattenallergiegedicht, een reeks zonderlinge scheldwoorden en koosnaampjes, een gedicht over Wiedan, Hoedan en Niedan dat het midden houdt tussen (taal)raadsel en mop.

Maar deze gedichten zijn meer dan alleen grappig en luchtig en vluchtig. Iemand ligt 's nachts wakker omdat zijn hoofd maalt. Voor dat malen vindt Van Leeuwen de woorden 'kwellig geestje', en als bij toverslag worden die donkere nacht en die spokende gedachten een beetje draaglijker.

Woord en beeld zijn als altijd onafscheidelijk en voegen zich in dansend ritme soepel rond een eigenzinnige manier van kijken.

Wie Van Leeuwens werk - met vrolijke klassiekers als 'Ozo heppie' - een beetje kent, zal misschien niet enorm verrast worden door deze bundel. En het kind dat zich niet gehoord voelt door zijn ouders, terwijl ie met serieuze zijnsvragen worstelt, is niet per se nieuw in de kinderliteratuur. "Toen ik een hapje ham en prei / vermaalde in mijn mond / vroeg plotseling een stem in mij / of ik wel echt bestond."

Maar in Van Leeuwens 'plaatjesgedicht' waarin het kind te rade gaat bij vader, vriend, kat, boom, zonder antwoord te krijgen, wordt dat eenvoudige en ingewikkelde 'bestaan' van allerlei kanten - concreet en abstract - besnuffeld. "Mijn moeder zei: 'Jij bent geheel in leven / gelukkig maar, lief kind van mij / en dek de tafel even." Ik hoopte maar dat ik het zo niet deed.

Mijn zoon bladerde nog wat. Las een gedicht over vliegtuigeten: "in een bakje zit iets geels waarvan ik / denk dat ik het niet wil lusten". We lachten om al die keren dat hij zelf zo boven zijn 'vakjesbord' gehangen had.

Hoe vaak zit je samen met je kind over een gedicht te kletsen?

Bij Joke van Leeuwen, dus.

Querido; 58 blz. € 15,99.